Jesień to dobry moment, żeby ruszyć w drogę i odkryć nowe miejsca. Krótsze dni nie oznaczają przecież końca sezonu na podróże. Wręcz przeciwnie, wiele miejsc właśnie jesienią nabiera zupełnie innego charakteru.
Tym razem zabieramy Was w trzy różne części Polski. Od pełnego historii Sandomierza, przez położony na Pomorzu Zachodnim Świdwin, aż po mazurskie Giżycko. Każde z tych miast ma własną historię, zabytki i miejsca, które warto zobaczyć, a jesienią można poznawać je bez wakacyjnego pośpiechu i tłumów.
Sandomierz
Sandomierz to jedno z tych miast, które wielu osobom kojarzą się z konkretnym obrazem. W tym przypadku jest nim oczywiście serial „Ojciec Mateusz”. Warto jednak wybrać się tutaj również poza ekranem, bo miasto ma znacznie więcej do zaoferowania.
Spacer po Sandomierzu najlepiej zacząć od jego historycznego centrum. Jednym z najważniejszych zabytków jest Zamek Królewski, którego historia sięga XII wieku.
Pierwsze zabudowania w tym miejscu miały charakter drewnianych grodów, w których mieszkańcy mogli chronić się w czasach niepokoju. W drugiej połowie XIV wieku Kazimierz Wielki polecił wznieść murowany zamek. W XVI wieku Zygmunt I Stary sfinansował jego przebudowę. Pamiątką po tym okresie jest między innymi tablica znajdująca się dziś nad wejściem do budynku muzeum.
Podziemna Trasa Turystyczna
Sandomierz przez wieki rozwijał się również jako ważny ośrodek handlowy. Obowiązujące w mieście prawo składu dawało kupcom możliwość przechowywania towarów, do czego wykorzystywano sieć piwnic drążonych pod kamienicami.
Ich powstaniu sprzyjała charakterystyczna dla Sandomierza lessowa skała. Pod ziemią przez cały rok panowała stosunkowo stała temperatura, dlatego piwnice dobrze sprawdzały się jako miejsce przechowywania żywności i towarów. Dziś część z nich można zwiedzać w ramach Podziemnej Trasy Turystycznej.
Brama Opatowska
Kolejnym punktem spaceru może być Brama Opatowska. To jedyna zachowana do dziś z czterech dawnych bram prowadzących do miasta. Została wzniesiona w XIV wieku i była największą z miejskich bram. Otaczały ją mury obronne, których fragmenty zachowały się do dziś.
Warto zobaczyć ją z różnych stron. Inaczej prezentuje się od strony ulicy Opatowskiej, a inaczej od ulicy Browarnej.
Dom Długosza i sandomierski ratusz
Na trasie spaceru warto uwzględnić również Dom Długosza, wzniesiony przez Jana Długosza dla księży mansjonarzy. Budynek znajduje się w pobliżu katedry i mimo upływu wieków zachował niemal oryginalną bryłę. Obecnie mieści się w nim Muzeum Diecezjalne.
Nie można pominąć także sandomierskiego ratusza. Codziennie o godzinie 12:00 z jego wieży można usłyszeć hymn Sandomierza autorstwa Mikołaja Gomółki, związanego z miastem muzyka. Na ratuszu znajduje się również zegar słoneczny.
Świdwin
Drugim miejscem, które warto dopisać do jesiennej listy, jest Świdwin w województwie zachodniopomorskim. To niewielkie miasto, którego historia sięga średniowiecza. W XII wieku istniał tutaj gród położony przy szlaku handlowym prowadzącym z Kołobrzegu do Wielkopolski. Pierwsza pisemna wzmianka o Świdwinie pochodzi natomiast z końca XIII wieku.
Dziś o historii miasta przypominają między innymi zamek, fragmenty murów obronnych, Brama Kamienna oraz położona na wzgórzu Wieża Bismarcka.
Zamek Joannitów
Jednym z najważniejszych zabytków Świdwina jest zamek joannitów. Jego budowę rozpoczęto w 1280 roku, a w XIV i XV wieku obiekt był przebudowywany. W 1540 roku zamek stał się siedzibą joannitów, którzy rozbudowali gotycką część warowni i wznieśli kolejne budynki.
W średniowieczu działała tutaj również mennica, w której bito denary świdwińskie.
Dziś zamek pełni również funkcje kulturalne. Znajdują się w nim między innymi kino, ośrodek kultury i biblioteka, a samą warownię można zwiedzać.
Mury obronne i Brama Kamienna
Budowę miejskich murów obronnych rozpoczęto w 1319 roku. W XIV wieku przebudowano miejskie bramy, a w kolejnych stuleciach obwarowania stopniowo traciły na znaczeniu i zaczęły popadać w ruinę. Od 1787 roku rozpoczęto ich rozbiórkę.
Pierwotnie mury miały około 1200 metrów długości, a w ich linii co około 30 metrów znajdowały się baszty. Do miasta prowadziły początkowo dwie bramy: Młyńska i Kamienna. W XV wieku powstała kolejna, w pobliżu zamku.
Do dziś zachowała się przede wszystkim Brama Kamienna oraz niewielki fragment dawnych murów obronnych o długości około 14 metrów, znajdujący się w pobliżu rzeki Regi przy ulicy Nad Regą.
Wieża Bismarcka
To jedna z około 240 tego typu wież, które powstały na świecie. Na terenie dzisiejszej Polski zbudowano ich około 40, a do naszych czasów zachowało się 17.
Świdwińska wieża powstała z inicjatywy miejscowego Związku Upiększania Miasta. Zaprojektował ją i wybudował mistrz murarski Franz Brewing, którego nazwisko znajduje się na jednym z kamieni wewnątrz budowli.
Kamień węgielny położono 1 kwietnia 1911 roku, a jeszcze w tym samym roku odbyło się uroczyste otwarcie wieży. Dziś jest ona jednym z ciekawszych punktów na mapie Świdwina i kolejnym miejscem, które przypomina o wielowiekowej historii miasta.
Giżycko
Wiele osób kojarzy Giżycko przede wszystkim z rejsami po Wielkich Jeziorach Mazurskich. Warto jednak przyjechać tutaj również jesienią, kiedy w mieście jest znacznie spokojniej, a najpopularniejsze atrakcje można zwiedzać bez wakacyjnego tłumu.
Historia miasta rozpoczyna się w drugiej połowie XVI wieku. To właśnie wtedy książę pruski Albrecht Fryderyk Hohenzollern-Ansbach wystawił pierwszy przywilej, który podnosił osiedle nad jeziorem Löwentin, jak nazywano wówczas Niegocin, do rangi miasta. Dokument nadawał mieszkańcom między innymi 35 włók ziemi i 4 włóki lasu. Sama historia osadnictwa na przesmyku między Wielkimi Jeziorami Mazurskimi jest jednak znacznie starsza.
Twierdza Boyen
Będąc w Giżycku, warto zobaczyć Twierdzę Boyen, jedną z pamiątek po pruskiej historii miasta. Do budowy twierdzy wykorzystano głazy narzutowe i czerwoną cegłę. Jej charakterystycznym elementem jest również potężny wał ziemny, którego wysokość sięga 33 metrów. Całość tworzy rozbudowany system umocnień, który do dziś można zwiedzać.
Fortyfikację wybudowano w latach 1843-1855 na strategicznym przesmyku pomiędzy jeziorami Kisajno i Niegocin. Miała chronić wschodnie granice państwa pruskiego i stanowiła część systemu fortyfikacji tego regionu.
Zamek krzyżacki
Nad Kanałem Łuczańskim, łączącym jeziora Kisajno i Niegocin, znajduje się również dawny zamek krzyżacki. Obiekt został wybudowany w 1341 roku na polecenie zakonu i był siedzibą prokuratora zakonnego.
W 1365 roku zamek został zniszczony przez Litwinów, jednak Krzyżacy szybko go odbudowali. W połowie XVI wieku obiekt zyskał charakter renesansowej rezydencji, a później urzędował w nim starosta książęcy. W XIX wieku zamek popadł w ruinę i podjęto decyzję o jego rozbiórce. Do dziś zachowały się jedynie fragmenty dawnej budowli.
Wieża ciśnień
Jedną z najbardziej charakterystycznych budowli Giżycka jest również neogotycka Wieża Ciśnień, nazywana Wodną Wieżą. Ceglany budynek powstał w 1900 roku i przez niemal sto lat odpowiadał za zaopatrzenie miasta w bieżącą wodę. Swoją pierwotną funkcję pełnił aż do 1997 roku.
Wieża ma 25 metrów wysokości, a jej charakterystyczna architektura sprawia, że trudno pomylić ją z innym budynkiem w mieście. Szczególną uwagę zwracają sklepienia i dekoracyjne elementy znajdujące się wokół korony wieży, która jest szersza od jej podstawy o około dwa metry. Dziś obiekt pełni funkcję punktu widokowego, z którego można zobaczyć Giżycko i otaczające je jeziora z góry.
Zabytkowy most obrotowy
W Giżycku znajduje się jeszcze jedna ciekawa pamiątka techniki. To zabytkowy most obrotowy na Kanale Łuczańskim, wybudowany w drugiej połowie XIX wieku. Jego zadaniem było połączenie miasta z Twierdzą Boyen.
Most ma 20 metrów długości i 8 metrów szerokości, a jego ruchome przęsło waży niemal 100 ton. Mimo swoich rozmiarów cała konstrukcja może być obsługiwana ręcznie przez jednego operatora. Przęsło obraca się o 90 stopni w bok, umożliwiając przepływ jednostek przez kanał.
Mechanizm mostu do dziś pozostaje sprawny i jest wykorzystywany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Sam moment jego otwierania stał się jedną z atrakcji Giżycka i przyciąga turystów zainteresowanych zarówno historią, jak i dawną techniką.
